छत्रपती शिवाजी महाराजांचे 12 किल्ले युनेस्कोच्या जागतिक वारसा यादीत समाविष्ट
11 July 2025
मुंबई, महाराष्ट्रासाठी आणि संपूर्ण देशातील शिवभक्तांसाठी अभिमानाचा क्षण! छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या शौर्याचा साक्षीदार असलेले 12 ऐतिहासिक किल्ले आता युनेस्कोच्या जागतिक वारसा यादीत (UNESCO World Heritage List) समाविष्ट झाले आहेत, अशी माहिती मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी आज दिली. त्यांनी याला ‘महाराष्ट्राच्या संस्कृतीचा आणि मराठा स्थापत्यकलेचा जागतिक सन्मान’ असे संबोधले.
या यादीत महाराष्ट्रातील रायगड, राजगड, प्रतापगड, पन्हाळा, शिवनेरी, लोहगड, साल्हेर, सिंधुदुर्ग, विजयदुर्ग, सुवर्णदुर्ग, खांदेरी तसेच तामिळनाडूमधील ऐतिहासिक जिंजी किल्ला यांचा समावेश आहे.
मुख्यमंत्री म्हणाले, “हे केवळ महाराष्ट्राचे नव्हे तर संपूर्ण देशाचे गौरवाचे क्षण आहेत. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या किल्ल्यांचे ‘अद्वितीय वैश्विक मूल्य’ म्हणून युनेस्कोने मान्यता दिली आहे. या किल्ल्यांचे माची स्थापत्य आणि त्यातील युद्धनीतीचे सौंदर्य हे जगात अन्यत्र कुठेही आढळत नाही.”
फडणवीस यांनी या यशामागे असलेल्या सर्वांचा आभार व्यक्त केला. “मा. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचे विशेष आभार. केंद्र सरकारचा सक्रिय पाठिंबा आणि भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभाग, तसेच संस्कृती मंत्रालयाची मोलाची भूमिका या निर्णयामागे आहे. उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे, अजित पवार, मंत्री आशिष शेलार यांनीही महत्त्वाचे योगदान दिले,” असे ते म्हणाले.
मंत्री आशिष शेलार यांनी युनेस्कोच्या महासंचालकांची भेट घेऊन सादरीकरण केले. तसेच अपर मुख्य सचिव विकास खारगे, युनेस्कोतील भारताचे राजदूत विशाल शर्मा, व पुरातत्त्व विभागाचे अधिकारी हेमंत दळवी यांनीही महत्त्वाची भूमिका बजावली.
मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी यावेळी सर्व शिवप्रेमी, इतिहासप्रेमी आणि महाराष्ट्रातील जनतेचे मन:पूर्वक अभिनंदन केले. “हे केवळ ऐतिहासिक सन्मान नाही, तर आपल्या संस्कृतीच्या जागतिक ओळखीचा टप्पा आहे,” असे त्यांनी नमूद केले.
महत्त्वाचे मुद्दे:
🔸 युनेस्कोच्या जागतिक वारसा यादीत 12 किल्ल्यांचा समावेश
🔸 मराठा स्थापत्यकलेतील माची रचना ही ‘अद्वितीय वैश्विक मूल्य’ म्हणून मान्यता
🔸 पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि केंद्र सरकारचा सक्रीय पाठिंबा
🔸 महाराष्ट्र सरकार आणि विविध खात्यांचे संयुक्त प्रयत्न
किल्ल्यांची यादी:
• रायगड
• राजगड
• प्रतापगड
• पन्हाळा
• शिवनेरी
• लोहगड
• साल्हेर
• सिंधुदुर्ग
• विजयदुर्ग
• सुवर्णदुर्ग
• खांदेरी
• जिंजी (तामिळनाडू)
ही घोषणा महाराष्ट्राच्या ऐतिहासिक वैभवाच्या जपणुकीसाठी एक मैलाचा दगड ठरणार आहे.
